نقد فیلم خانه عروسک A Doll’s House
مقدمه
سینماگران از سالهای ابتدایی به وجود آمدن این هنر، علاقهمند به بازنمایی و اقتباس آثار مشهور ادبی بودهاند. به دلیل حلقه ارتباطی محکم میان تئاتر و سینما، متون نمایشی مطرح بارها و بارها تبدیل به یک اثر اقتباسی مناسب در سینما شدهاند. آنهایی که اقتباس را به صورت تخصصیتر دنبال میکنند میدانند که نظریهپردازان مهمی همچون آندره بازن، لیندا هاچن، ژرار ژانت، دادلی اندرو و غیره، دستهبندیهای گوناگونی را برای اقتباس ارائه دادهاند. با این حال میان مخاطبان سینما دو نوع از اقتباس بیشتر متداول شده است: یک اینکه اثر، برداشتی آزاد از متن اصلی است و دوم اینکه اقتباسی وفادار از آن است.
ما در این مطلب میخواهیم به یکی از اقتباسهای عجیب تاریخ سینما از نمایشنامه خانه عروسک هنریک ایبسن بپردازیم. فیلم خانه عروسک به کارگردانی جوزف لوزی محصول سال 1973 میلادی است. دیوید مرسر و مایکل میر فیلمنامهی فیلم خانه عروسک را بر اساس نمایشنامهی ایبسن به نگارش درآوردهاند.
(شما میتوانید فیلم A Doll’s House با زیرنویس فارسی را از لینک زیر دانلود و تماشا کنید)
فیلم خانه عروسک(A Doll's House)
فیلم خانه عروسک، دربارهی نورا هلمر و تصمیمی است که او سالها پیش گرفته است. او برای نجات جان شوهر اقتدارگرایش از بیماری، دست به جعل اسناد می زند. اکنون، او تحت فشار برای اخاذی از این جریان قرار دارد و از اینکه شوهرش - توروالد - متوجه این راز شود و شرم ناشی از افشای آن به حرفهی توروالد لطمه بزند، در ترس زندگی میکند.
دانلود + پخش آنلاین
برای مشاهده صفحه اصلی فارسی باکس کلیک کنید.
فیلم خانه عروسک؛ اقتباسی بسیار متفاوت از نمایشنامه ایبسن
در برخی از منابع رسمی تعداد اقتباسهای انجام شده از نمایشنامهی خانه عروسک را 12 عنوان فیلم دانستهاند؛ حال آنکه شمار فیلمهای اقتباسی از این اثر مشهور ایبسن در منابع غیر رسمی تا 25 عنوان نیز اعلام شده است. فیلم خانه عروسک به کارگردانی جوزف لوزی یکی از دو فیلم اقتباسی از این نمایشنامه در سال 1973 میلادی است.
داستان فیلم خانه عروسک درباره خانوادهای نروژی در قرن نوزدهم میلادی است. نورا هلمر و شوهرش توروالد به همراه سه فرزندشان با هم زندگی میکنند. روایت با وضعیتی نسبتا آرام و ساده آغاز میشود؛ جایی که مخاطب شاهد تعادل زندگی این زوج است اما در لایهی پنهان زندگی، اتفاقات دیگری در جریان است.
توروالد درگیر بیماری سختی میشود و نورا بدون اطلاع همسرش، مقدار قابل توجهی پول از نیلز کروگستاد به عنوان وام قرض میگیرد. در این بین نورا مجبور میشود امضای پدرش را برای دریافت وام جعل کند. نورا به هر ترتیب ممکن، موفق به بازپرداخت این وام میشود. پس از بهبودی توروالد، او ارتقای شغلی یافته و حالا مدیر بانک شده است. توروالد در اولین اقدام، کروگستاد را از کار اخراج میکند و کروگستاد هم تهدید میکند که راز نورا هلمر را افشا خواهد کرد. این کشمکش بین شخصیتها، افکار آنها را نسبت به زندگی شخصی و کاریشان دگرگون میکند.
نکتهی اولی که در حین تماشای فیلم خانه عروسک جوزف لوزی به چشم میآید، این است که لوزی از متن ایبسن عبور کرده و توانسته متن را از آن خود کند. نشان به آن نشان که نمایشنامهی ایبسن در یک اتاق و طی یک روز اتفاق میافتد اما فیلم خانه عروسک، با شرح و بسط دادن داستان، دوربین خود را علاوه بر خانه در شهر نیز میچرخاند. ضمنا فیلمنامه برای شرح و بسط روایی اثر، خطوط روایی فرعی متعددی از جمله زندگی گذشته نورا، بیماری توروالد، رابطه میان کریستین و کروگستاد را به خط اصلی داستان اضافه کرده است. در نمایشنامهی ایبسن به برخی از این موارد اشارهای گذرا شده بود اما در فیلم خانه عروسک، مکث بیشتری روی آنها شده است و برخی از خطوط فرعی هم به داستان اصلی اضافه شده است.
به دلایلی که گفته شد فیلم جوزف لوزی را یکی از متفاوتترین اقتباسهای سینمایی از نمایشنامه خانه عروسک دانستهاند. اگر در نمایشنامه صرفا روی رابطه نورا و توروالد و تسلط مردسالاری بر شخصیت زن، توجه شده بود در فیلم خانه عروسک، اوضاع اجتماعی، سیاسی و فرهنگی ناشی از جامعه مردسالار نیز مورد توجه فیلمساز قرار گرفته است.
مخاطبان حرفهای سینما، جوزف لوزی را فیلمسازی میشناسند که در آثارش از درون افکار شخصیتها آرام آرام حرکت کرده و به سمت تحلیلهای اجتماعی، فرهنگی و گاه سیاسی میرود. او پیش از ساخت فیلم خانه عروسک، این موضوع را در آثاری همچون فیلم پیشخدمت 1963 و فیلم واسطه 1971 – که در هر دو فیلم نمایشنامهنویس معروف انگلستان یعنی هارولد پینتر فیلمنامه را نوشته بود – به خوبی تبیین کرده بود. نکته جالب درباره فیلم خانه عروسک این است که لوزی در این فیلم نه با پینتر که با دیگر نمایشنامهنویس انگلیسی معاصر یعنی دیوید مرسر این مهم را به سرانجام رسانده است.
(شما میتوانید فیلم A Doll’s House با زیرنویس فارسی را از لینک زیر دانلود و تماشا کنید)
فیلم خانه عروسک(A Doll's House)
فیلم خانه عروسک، دربارهی نورا هلمر و تصمیمی است که او سالها پیش گرفته است. او برای نجات جان شوهر اقتدارگرایش از بیماری، دست به جعل اسناد می زند. اکنون، او تحت فشار برای اخاذی از این جریان قرار دارد و از اینکه شوهرش - توروالد - متوجه این راز شود و شرم ناشی از افشای آن به حرفهی توروالد لطمه بزند، در ترس زندگی میکند.
دانلود + پخش آنلاین
جنجال های فیلم خانه عروسک
فیلم خانه عروسک جوزف لوزی، کم حاشیه نداشت. اولین حاشیه فیلم به همزمانی تولید این کار با دیگر فیلم اقتباسی از نمایشنامهی ایبسن مربوط میشد. در سال 1973 دو فیلم با نام خانه عروسک ساخته شد که هر دو بر اساس متن ایبسن بودند. یکی را جوزف لوزی کارگردانی کرد و دیگری به کارگردانی پاتریک گارلند ساخته شد. نکته جالب توجه و جنجالی این بود که هر دو فیلم، محصول سینمای بریتانیا بودند. طبیعتا وقتی دو فیلم از یک متن، ساخته میشوند مقایسهها و حس برتریجویی نسبت به آنها افزایش مییابد.
فیلم گارلند نسخهی معروفتری از کار درآمد، زیرا توجهش بیشتر روی متن ایبسن بود. آنتونی هاپکینز و کلر بلوم دو بازیگر اصلی فیلم خانه عروسک پاتریک گارلند بودند. همانگونه که اشاره شد فیلم خانه عروسک جوزف لوزی، از اندیشهی ایبسن عبور کرده و اقتباس نامتعارفی از آن نمایشنامه به حساب میآید، به همین علت در آن سال کمتر مورد توجه قرار گرفت. زمان سپری شد و بعدها منتقدان و علاقهمندان به سینمای انگلستان و فیلمهای اقتباسی، به ارزشهای سینمایی و دراماتیک فیلم جوزف لوزی پی بردند.
دیگر جنجال این کار، به شخصیتپردازی و بازیگری آن مربوط میشد. جین فوندا، یک سال پس از دریافت جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول زن به خاطر ایفای نقش در فیلم کلوت، پذیرفت که نقش نورا هلمر را در فیلم لوزی بازی کند. مؤلفههای بازیگری فوندا نشانی از تظلمخواهی و ترحم نسبت به شخصیت نورا را ایجاد نمیکرد. به همین خاطر ایبسنشناسان، کستینگ جوزف لوزی برای فیلم خانه عروسک را مورد انتقاد قرار دادند. با این حال، مخاطبان درک و دریافت متفاوتی نسبت به آرای آنها داشتند. متن ایبسن، بار جامعهی مردسالار را روی دوش نورا قرار داده است و فیلم لوزی، سعی کرده با کاستن این بار و تقسیم آن بر دوش دیگر کاراکترها، جنبههای دیگری از شخصیت نورا هلمر را به تصویر بکشد. به همین علت، تماشاگران حرفهای سینما، بعدها بازی جین فوندا و ظرافتهای کاری او در نقش نورا را ستودند.
نکته حائز اهمیت این بود که جین فوندا در آن زمان به عنوان یکی از چهرههای منعکسکننده دیدگاههای اجتماعی دهه 70 میلادی درباره حقوق زنان بود و گویی او با چنین عقبهای حاضر به پذیرش نقش نورا هلمر شده که این بار نه به عنوان ترحم که به عنوان نقدی اجتماعی به رابطهی میان نورا و توروالد پرداخته شود.
جنجال دیگر فیلم به پایانبندی آن مربوط میشود. در نسخهی نمایشنامه، نورا پس از پشت سر گذاشتن اتفاقات باورنکردنی در زندگی شخصیاش برای خروج از خانه، با قاطعیت در را پشت سر خود میبندد حال آنکه در فیلم خانه عروسک، این پایانبندی حالتی احساسی به خود میگیرد، طوری که تماشاگر شاهد خداحافظی همراه با تردیدهای روانی شخصیت نورا است.
اطلاعات جانبی درباره فیلم خانه عروسک
فیلم خانه عروسک برای باورپذیر کردن فضای داستانیاش، لوکیشن خود را به کشور مبدأ یعنی نروژ برد. این کار لوزی باعث شد که مخاطب، درک درستی از وضعیت شخصی و اجتماعی شخصیتها داشته باشد. فیلم با همکاری مشترک سینمای بریتانیا و فرانسه در سال 1973 میلادی به تولید رسید. فیلم خانه عروسک با بودجه 900 هزار دلاری ساخته شد. همانگونه که گفتیم فیلم به خاطر همزمانی تولید با اثر همنام دیگر، توفیق چندانی در اکران به دست نیاورد اما بعدها که پژوهشگران و منتقدان درصدد تطبیق و مقایسه آثار اقتباسی از نمایشنامهی خانه عروسک برآمدند، فیلم جوزف لوزی مورد توجه آنها قرار گرفت.
بازیگران مطرحی همچون جین فوندا، ادوارد فاکس، ترور هاوارد، دلفین سیریگ، دیوید وارنر، پیر اودری، آنا وینگ و غیره در این فیلم اقتباسی ایفای نقش کردهاند.
ژانر: درام
سال تولید: 1973
زمان: 106 دقیقه
نویسنده: دیوید مرسر و مایکل میر (بر اساس نمایشنامهی خانه عروسک هنریک ایبسن)
کارگردان: جوزف لوزی
بازیگران: جین فوندا، ادوارد فاکس، ترور هاوارد، دلفین سیریگ، دیوید وارنر، پیر اودری، آنا وینگ
(شما میتوانید فیلم A Doll’s House با زیرنویس فارسی را از لینک زیر دانلود و تماشا کنید)
فیلم خانه عروسک(A Doll's House)
فیلم خانه عروسک، دربارهی نورا هلمر و تصمیمی است که او سالها پیش گرفته است. او برای نجات جان شوهر اقتدارگرایش از بیماری، دست به جعل اسناد می زند. اکنون، او تحت فشار برای اخاذی از این جریان قرار دارد و از اینکه شوهرش - توروالد - متوجه این راز شود و شرم ناشی از افشای آن به حرفهی توروالد لطمه بزند، در ترس زندگی میکند.
دانلود + پخش آنلاین
- کاربر گرامی در صورت وجود هرگونه مشکل ابتدا بخش سوالات متداول را مطالعه نمایید در صورتی که پاسخی برای مشکل خود پیدا نکردید از بخش تیکتها درخواست پشتیبانی نمایید.
- نظر خود را بصورت فارسی تایپ نمایید. از به کار بردن کلمات رکیک یا توهین آمیز خودداری نمایید. در صورت مشاهده، نظر تایید نخواهد شد.
- در صورتی که نظر شما دارای اسپویل میباشد، حتماً گزینه «این دیدگاه حاوی اسپویل است» را علامت بزنید در غیر اینصورت نظر شما تایید نخواهد شد.
- میتوانید نظرات خود را از بخش دیـدگاهها در پنل کاربری مشاهده نمایید.
